Daniel 2

¹Nabukadnezar krallığının ikinci yılında bir rüya gördü; ruhu dehşete düşerek sarsıldı ve uykusu ondan tamamen uzaklaştı.

²Bunun üzerine kral, gördüğü rüyaları kendisine bildirmeleri için efsuncuların, bilgelerin, büyücülerin ve Keldanilerin çağrılmasını buyurdu; onlar da gelip kralın huzurunda durdular.

³Kral onlara, "Bir rüya gördüm" dedi, "Ve bu rüyayı çözüp anlamak için ruhum dehşetle sarsıldı."

⁴Keldaniler krala Süryanice, "Ey kral, ebediyen yaşa!" dediler, "Rüyayı kullarına anlat, biz de onun yorumunu bildirelim."

⁵Kral Keldanilere şöyle yanıt verdi: "Buyruk benden kesin olarak çıkmıştır: Eğer rüyayı ve yorumunu bana bildirmezseniz, yok oluşa mahkum edileceksiniz ve evleriniz yağmalanacaktır."

⁶"Ama eğer rüyayı ve yorumunu bana bildirirseniz, benden armağanlar, ödüller ve büyük onur alacaksınız. Bu yüzden rüyayı ve yorumunu bana bildirin."

⁷Onlar ikinci kez, "Kral rüyayı kullarına anlatsın, biz de onun yorumunu bildirelim" diye yanıt verdiler.

⁸Kral şöyle karşılık verdi: "Buyruğumun benden kesin olarak çıktığını bildiğiniz için sadece zaman kazanmaya çalıştığınızı çok iyi biliyorum."

⁹"Eğer rüyayı bana bildirmezseniz, zaman geçip gidene kadar huzurumda yalan ve sapkın sözler söylemek üzere sözleştiğinizi anlarım. Şimdi bana rüyamı söyleyin ki, onun yorumunu da bildirebileceğinizi bileyim."

¹⁰Keldaniler kralın huzurunda şöyle yanıt verdiler: "Kuru toprak üzerinde kralın bu isteğini yerine getirebilecek tek bir insan yoktur. Nitekim hiçbir büyük kral ve hükümdar, bir efsuncudan, büyücüden ya da Keldaniden böyle bir şey istememiştir."

¹¹"Kralın istediği şey çok zordur. Konutları ölümlü bedenlerle birlikte olmayan tanrılardan başka, bunu kralın huzurunda bildirebilecek kimse yoktur."

¹²Bunun üzerine kral büyük bir öfke ve gazapla, Babil'deki tüm bilgelerin yok edilmesini buyurdu.

¹³Ferman yayımlandı ve bilgeler birer birer öldürülmeye başlandı; Daniel ile arkadaşlarını da öldürmek için aradılar.

¹⁴O zaman Daniel, Babil'in bilgelerini öldürmek için çıkmış olan kralın baş muhafızı Aryok'a akıllıca ve bilgece sözlerle karşılık verdi.

¹⁵Kralın komutanına, "Kralın huzurundan bu acımasız ferman neden çıktı?" diye sordu. Aryok durumu Daniel'e anlattı.

¹⁶Daniel de içeri girip kraldan kendisine zaman tanımasını, böylece yorumu krala bildireceğini rica etti.

¹⁷Sonra Daniel evine gidip arkadaşları Hananya, Mişael ve Azarya'ya durumu anlattı.

¹⁸Daniel ve arkadaşları, Babil'in geri kalan bilgeleriyle birlikte yok olmasınlar diye, bu gizem konusunda göklerin Tanrısı'ndan merhamet dilediler.

¹⁹O zaman geceleyin bir görümde gizem Daniel'e açıklandı. Bunun üzerine Daniel göklerin Tanrısı'nı övdü.

²⁰Şöyle dedi: "Tanrı'nın adına ebediyetten ebediyete övgüler olsun! Çünkü bilgelik ve anlayış O'nundur."

²¹"Dönemleri ve zamanları değiştiren O'dur; kralları tahttan indirir ve tahta çıkarır. Bilgelere bilgelik, anlayış sahiplerine bilgi verir."

²²"Derin ve gizli şeyleri açığa çıkarır; karanlıkta ne olduğunu bilir, ışık da O'nunla yaşar."

²³"Ey atalarımın Tanrısı, sana şükreder, seni överim. Çünkü bana bilgelik ve güç verdin; senden dilediğimizi şimdi bana bildirdin ve kralın görümünü bize açıkladın."

²⁴Bunun üzerine Daniel, kralın Babil'in bilgelerini yok etmekle görevlendirdiği Aryok'a gidip şöyle dedi: "Babil'in bilgelerini yok etme; beni kralın huzuruna çıkar, krala rüyanın yorumunu bildireyim."

²⁵Aryok hemen Daniel'i kralın huzuruna çıkardı ve ona, "Yahuda sürgünleri arasında krala yorumu bildirecek bir adam buldum" dedi.

²⁶Kral, adı Belteşassar olan Daniel'e, "Gördüğüm rüyayı ve yorumunu bana bildirebilir misin?" diye sordu.

²⁷Daniel kralın huzurunda şöyle yanıt verdi: "Kralın sorduğu gizemi ne bilgeler, ne büyücüler, ne efsuncular ne de kâhinler krala açıklayabilir."

²⁸"Ancak göklerde gizemleri açığa çıkaran bir Tanrı vardır; son günlerde neler olacağını Kral Nabukadnezar'a bildirmiştir. Yatağında gördüğün rüya ve zihnindeki görümler şunlardır:"

²⁹"Ey kral, yatağında yatarken gelecekte neler olacağına dair düşüncelere daldın; gizemleri açığa çıkaran da neler olacağını sana bildirdi."

³⁰"Bana gelince, bu gizem bana yaşayan tüm insanlardan daha bilge olduğum için değil, sadece yorumu krala bildirmek ve böylece yüreğindeki düşünceleri bilesin diye açıklandı."

³¹"Ey kral, bakıyordun ve karşında duran çok büyük bir heykel gördün. Bu heykel muazzamdı, görünüşü olağanüstü ve ürkütücüydü."

³²"Heykelin başı saf altından, göğsü, elleri ve kolları gümüştendi; karnı ve kalçaları ise tunçtandı."

³³"Bacakları demirden, ayaklarının bir kısmı demirden, bir kısmı ise kildendi."

³⁴"Sen bakarken, insan eli değmeden bir dağdan bir taş kesildi; heykelin demir ve kilden ayaklarına vurup onları tamamen ufaladı."

³⁵"O anda kil, demir, tunç, gümüş ve altın hep birlikte ufalandı; yaz harmanındaki saman ufağı gibi oldular. Güçlü bir rüzgar onları alıp götürdü, onlardan hiçbir iz kalmadı. Heykele vuran taş ise büyük bir dağ oldu ve bütün dünyayı doldurdu."

³⁶"Gördüğün rüya buydu; şimdi de yorumunu kralın huzurunda bildirelim."

³⁷"Ey kral, sen kralların kralısın. Göklerin Tanrısı sana güç, iktidar ve onur dolu bir krallık verdi."

³⁸"İnsanların yaşadığı her yerde, kırdaki hayvanları, gökteki kuşları ve denizdeki balıkları senin eline teslim etti ve seni hepsine egemen kıldı. İşte o altın baş sensin."

³⁹"Senden sonra senden daha aşağı başka bir krallık, ardından da bütün dünyaya egemen olacak tunçtan üçüncü bir krallık ortaya çıkacak."

⁴⁰"Dördüncü bir krallık olacak, demir gibi güçlü olacak. Demir her şeyi nasıl ufalayıp kırarsa, o krallık da her şeyi öylece ufalayıp kıracak."

⁴¹"Ayakları ve ayak parmaklarını kısmen kilden, kısmen demirden görmüş olman, bunun bölünmüş bir krallık olacağını gösterir. Yine de onda demirin kökünden bir güç bulunacaktır; nitekim demiri kille karışmış olarak gördün."

⁴²"Ayak parmaklarının bir kısmının demirden, bir kısmının kilden olması gibi, krallığın da bir kısmı güçlü, bir kısmı ise kırılgan olacaktır."

⁴³"Demiri kille karışmış gördüğün gibi, onlar da insan soyuyla karışacaklar ama demirin kille birleşmediği gibi, birbirlerine tutunamayacaklar."

⁴⁴"Bu kralların döneminde göklerin Tanrısı, sonsuza dek yıkılmayacak bir krallık kuracak. Bu krallık başka bir halka bırakılmayacak; bütün bu krallıkları ufalayıp savuracak, kendisi ise sonsuza dek duracaktır."

⁴⁵"İnsan eli değmeden dağdan kesilen taşın kili, demiri, tuncu, gümüşü ve altını ufaladığını gördün. Ulu Tanrı, gelecekte neler olacağını krala bildirmiştir. Rüya gerçek, yorumu da güvenilirdir."

⁴⁶Bunun üzerine Kral Nabukadnezar yüzüstü yere kapanarak Daniel'e secde etti; ona sunular ve güzel kokulu buhurlar sunulmasını buyurdu.

⁴⁷Kral Daniel'e şöyle dedi: "Gerçekten sizin Tanrınız, ilahların Tanrısı, kralların Rabbi ve gizemleri açığa çıkarandır; çünkü sen bu gizemi açıklamayı başardın."

⁴⁸Sonra kral Daniel'i yüksek bir göreve getirdi; ona birçok büyük armağan verdi. Onu bütün Babil iline vali yaptı ve Babil'in bütün bilgelerinin üzerine satrapların baş yöneticisi atadı.

⁴⁹Daniel'in ricası üzerine kral, Şadrak, Meşak ve Abed-Nego'yu Babil ilinin yönetiminden sorumlu kıldı. Daniel ise kralın sarayında kaldı.

¹ΕΝ τῷ ἔτει τῷ δευτέρῳ τῆς βασιλείας Ναβουχοδονόσορ ἐνυπνιάσθη Ναβουχοδονόσορ ἐνύπνιον, καὶ ἐξέστη τὸ πνεῦμα αὐτοῦ, καὶ ὁ ὕπνος αὐτοῦ ἐγένετο ἀπ’ αὐτοῦ.

²καὶ εἶπεν ὁ βασιλεὺς καλέσαι τοὺς ἐπαοιδοὺς καὶ τοὺς μάγους καὶ τοὺς φαρμακοὺς καὶ τοὺς Χαλδαίους τοῦ ἀναγγεῖλαι τῷ βασιλεῖ τὰ ἐνύπνια αὐτοῦ, καὶ ἦλθαν καὶ ἔστησαν ἐνώπιον τοῦ βασιλέως.

³καὶ εἶπεν αὐτοῖς ὁ βασιλεύς· ἠνυπνιάσθην, καὶ ἐξέστη τὸ πνεῦμά μου τοῦ γνῶναι τὸ ἐνύπνιον.

⁴καὶ ἐλάλησαν οἰ Χαλδαῖοι τῷ βασιλεῖ συριστί· βασιλεῦ, εἰς τοὺς αἰῶνας ζῆθι· σὺ εἰπὸν τὸ ἐνύπνιον τοῖς παισί σου, καὶ τὴν σύγκρισιν ἀναγγελοῦμεν.

⁵ἀπεκρίθη ὁ βασιλεὺς τοῖς Χαλδαίοις· ὁ λόγος ἀπ’ ἐμοῦ ἀπέστη· ἐὰν μὴ γνωρίσητέ μοι τὸ ἐνύπνιον καὶ τὴν σύγκρισιν αὐτοῦ, εἰς ἀπώλειαν ἔσεσθε, καὶ οἱ οἶκοι ὑμῶν διαρπαγήσονται·

⁶ἐὰν δὲ τὸ ἐνύπνιον καὶ τὴν σύγκρισιν αὐτοῦ γνωρίσητέ μοι, δόματα καὶ δωρεὰς καὶ τιμὴν πολλὴν λήψεσθε παρ’ ἐμοῦ· πλὴν τὸ ἐνύπνιον καὶ τὴν σύγκρισιν αὐτοῦ ἀπαγγείλατέ μοι.

⁷ἀπεκρίθησαν δεύτερον καὶ εἶπαν· ὁ βασιλεὺς εἰπάτω τὸ ἐνύπνιον τοῖς παισὶν αὐτοῦ, καὶ τὴν σύγκρισιν αὐτοῦ ἀναγγελοῦμεν.

⁸καὶ ἀπεκρίθη ὁ βασιλεὺς καὶ εἶπεν· ἐπ’ ἀληθείας οἶδα ἐγὼ ὅτι καιρὸν ὑμεῖς ἐξαγοράζετε, καθότι εἴδετε ὅτι ἀπέστη ἀπ’ ἐμοῦ τὸ ῥῆμα.

⁹ἐὰν οὖν τὸ ἐνύπνιον μὴ ἀναγγείλητέ μοι, οἶδα ὅτι ρῆμα ψευδὲς καὶ διεφθαρμένον συνέθεσθε εἰπεῖν ἐνώπιόν μου, ἕως οὗ ὁ καιρὸς παρέλθῃ· τὸ ἐνύπνιόν μου εἴπατέ μοι, καὶ γνώσομαι ὅτι τὴν σύγκρισιν αὐτοῦ ἀναγγελεῖτέ μοι.

¹⁰ἀπεκρίθησαν οἱ Χαλδαῖοι ἐνώπιον τοῦ βασιλέως καὶ λέγουσιν· οὐκ ἔστιν ἄνθρωπος ἐπὶ τῆς ξηρᾶς, ὅστις τὸ ρῆμα τοῦ βασιλέως δυνήσεται γνωρίσαι, καθότι πᾶς βασιλεὺς μέγας καὶ ἄρχων ρῆμα τοιοῦτον οὐκ ἐπερωτᾷ ἐπαοιδόν, μάγον καὶ Χαλδαῖον·

¹¹ὅτι ὁ λόγος, ὃν ὁ βασιλεὺς ἐπερωτᾷ, βαρύς, καὶ ἕτερος οὐκ ἔστιν, ὃς ἀναγγελεῖ αὐτὸν ἐνώπιον τοῦ βασιλέως, ἀλλ’ οἱ θεοί, ὧν οὐκ ἔστιν ἡ κατοικία μετὰ πάσης σαρκός.

¹²τότε ὁ βασιλεὺς ἐν θυμῷ καὶ ὀργῇ εἶπεν ἀπολέσαι πάντας τοὺς σοφοὺς Βαβυλῶνος·

¹³καὶ τὸ δόγμα ἐξῆλθε, καὶ οἱ σοφοὶ ἀπεκτέννοντο, καὶ ἐζήτησαν Δανιὴλ καὶ τοὺς φίλους αὐτοῦ ἀνελεῖν.

¹⁴τότε Δανιὴλ ἀπεκρίθη βουλὴν καὶ γνώμην τῷ ᾿Αριὼχ τῷ ἀρχιμαγείρῳ τοῦ βασιλέως, ὃς ἐξῆλθεν ἀναιρεῖν τοὺς σοφοὺς Βαβυλῶνος·

¹⁵ἄρχων τοῦ βασιλέως, περὶ τίνος ἐξῆλθεν ἡ γνώμη ἡ ἀναιδὴς ἐκ προσώπου τοῦ βασιλέως; ἐγνώρισε δὲ ὁ ᾿Αριὼχ τὸ ρῆμα τῷ Δανιήλ.

¹⁶καὶ Δανιὴλ εἰσῆλθε καὶ ἠξίωσε τὸν βασιλέα, ὅπως χρόνον δῷ αὐτῷ, καὶ τὴν σύγκρισιν αὐτοῦ ἀναγγείλῃ τῷ βασιλεῖ.

¹⁷καὶ εἰσῆλθε Δανιὴλ εἰς τὸν οἶκον αὐτοῦ καὶ τῷ ᾿Ανανίᾳ καὶ τῷ Μισαὴλ καὶ τῷ ᾿Αζαρίᾳ τοῖς φίλοις αὐτοῦ τὸ ρῆμα ἐγνώρισε·

¹⁸καὶ οἰκτιρμοὺς ἐζήτουν παρὰ τοῦ Θεοῦ τοῦ οὐρανοῦ ὑπὲρ τοῦ μυστηρίου τούτου, ὅπως ἂν μὴ ἀπόλωνται Δανιὴλ καὶ οἱ φίλοι αὐτοῦ μετὰ τῶν ἐπιλοίπων σοφῶν Βαβυλῶνος.

¹⁹τότε τῷ Δανιὴλ ἐν ὁράματι τῆς νυκτὸς τὸ μυστήριον ἀπεκαλύφθη· καὶ εὐλόγησε τὸν Θεὸν τοῦ οὐρανοῦ Δανιὴλ

²⁰καὶ εἶπεν· εἴη τὸ ὄνομα τοῦ Θεοῦ εὐλογημένον ἀπὸ τοῦ αἰῶνος καὶ ἕως τοῦ αἰῶνος, ὅτι ἡ σοφία καὶ ἡ σύνεσις αὐτοῦ ἐστι·

²¹καὶ αὐτὸς ἀλλοιοῖ καιροὺς καὶ χρόνους, καθιστᾷ βασιλεῖς καὶ μεθιστᾷ, διδοὺς σοφίαν τοῖς σοφοῖς καὶ φρόνησιν τοῖς εἰδόσι σύνεσιν·

²²αὐτὸς ἀποκαλύπτει βαθέα καὶ ἀπόκρυφα, γινώσκων τὰ ἐν τῷ σκότει, καὶ τὸ φῶς μετ’ αὐτοῦ ἐστι·

²³σοί, ὁ Θεὸς τῶν πατέρων μου, ἐξομολογοῦμαι καὶ αἰνῶ, ὅτι σοφίαν καὶ δύναμιν δέδωκάς μοι καὶ νῦν ἐγνώρισάς μοι ἃ ἠξιώσαμεν παρὰ σοῦ καὶ τὸ ὅραμα τοῦ βασιλέως ἐγνώρισάς μοι.

²⁴καὶ ἦλθε Δανιὴλ πρὸς ᾿Αριώχ, ὃν κατέστησεν ὁ βασιλεὺς ἀπολέσαι τοὺς σοφοὺς Βαβυλῶνος, καὶ εἶπεν αὐτῷ· τοὺς σοφοὺς Βαβυλῶνος μὴ ἀπολέσῃς, εἰσάγαγε δέ με ἐνώπιον τοῦ βασιλέως, καὶ τὴν σύγκρισιν τῷ βασιλεῖ ἀναγγελῶ.

²⁵τότε ᾿Αριὼχ ἐν σπουδῇ εἰσήγαγε τὸν Δανιὴλ ἐνώπιον τοῦ βασιλέως καὶ εἶπεν αὐτῷ· εὕρηκα ἄνδρα ἐκ τῶν υἱῶν τῆς αἰχμαλωσίας τῆς ᾿Ιουδαίας, ὅστις τὸ σύγκριμα τῷ βασιλεῖ ἀναγγελεῖ.

²⁶καὶ ἀπεκρίθη ὁ βασιλεὺς καὶ εἶπε τῷ Δανιήλ, οὗ τὸ ὄνομα Βαλτάσαρ· εἰ δύνασαί μοι ἀναγγεῖλαι τὸ ἐνύπνιον, ὃ εἶδον, καὶ τὴν σύγκρισιν αὐτοῦ;

²⁷καὶ ἀπεκρίθη Δανιὴλ ἐνώπιον τοῦ βασιλέως καὶ εἶπε· τὸ μυστήριον, ὃ ὁ βασιλεὺς ἐπερωτᾷ, οὐκ ἔστι σοφῶν, μάγων, ἐπαοιδῶν, γαζαρηνῶν ἀναγγεῖλαι τῷ βαασιλεῖ,

²⁸ἀλλ’ ἤ ἐστι Θεὸς ἐν οὐρανῷ ἀποκαλύπτων μυστήρια καὶ ἐγνώρισε τῷ βασιλεῖ Ναβουχοδονόσορ ἃ δεῖ γενέσθαι ἐπ’ ἐσχάτων τῶν ἡμερῶν. τὸ ἐνύπνιόν σου καὶ αἱ ὁράσεις τῆς κεφαλῆς σου ἐπὶ τῆς κοίτης σου, τοῦτό ἐστι.

²⁹σύ, βασιλεῦ, οἱ διαλογισμοί σου ἐπὶ τῆς κοίτης σου ἀνέβησαν τί δεῖ γενέσθαι μετὰ ταῦτα, καὶ ὁ ἀποκαλύπτων μυστήρια ἐγνώρισέ σοι ἃ δεῖ γενέσθαι.

³⁰καὶ ἐμοὶ δὲ οὐκ ἐν σοφίᾳ τῇ οὔσῃ ἐν ἐμοὶ παρὰ πάντας τοὺς ζῶντας τὸ μυστήριον τοῦτο ἀπεκαλύφθη, ἀλλ’ ἕνεκεν τοῦ τὴν σύγκρισιν τῷ βασιλεῖ γνωρίσαι, ἵνα τοὺς διαλογισμοὺς τῆς καρδίας σου γνῷς.

³¹σύ, βασιλεῦ, ἐθεώρεις, καὶ ἰδοὺ εἰκὼν μία, μεγάλη ἡ εἰκὼν ἐκείνη, καὶ ἡ πρόσοψις αὐτῆς ὑπερφερής, ἑστῶσα πρὸ προσώπου σου, καὶ ἡ ὅρασις αὐτῆς φοβερά·

³²εἰκών, ἧς ἡ κεφαλὴ χρυσίου χρηστοῦ, αἱ χεῖρες καὶ τὸ στῆθος καὶ οἱ βραχίονες αὐτῆς ἀργυροῖ, ἡ κοιλία καὶ οἱ μηροὶ χαλκοῖ,

³³αἱ κνῆμαι σιδηραῖ, οἱ πόδες μέρος τι σιδηροῦν καὶ μέρος τι ὀστράκινον.

³⁴ἐθεώρεις ἕως οὗ ἐτμήθη λίθος ἐξ ὄρους ἄνευ χειρῶν καὶ ἐπάταξε τὴν εἰκόνα ἐπὶ τοὺς πόδας τοὺς σιδηροῦς καὶ ὀστρακίνους καὶ ἐλέπτυνεν αὐτοὺς εἰς τέλος.

³⁵τότε ἐλεπτύνθησαν εἰς ἅπαξ τὸ ὄστρακον, ὁ σίδηρος, ὁ χαλκός, ὁ ἄργυρος, ὁ χρυσός, καὶ ἐγένετο ὡσεὶ κονιορτὸς ἀπὸ ἅλωνος θερινῆς· καὶ ἐξῇρεν αὐτὰ τὸ πλῆθος τοῦ πνεύματος, καὶ τόπος οὐχ εὑρέθη αὐτοῖς· καὶ ὁ λίθος ὁ πατάξας τὴν εἰκόνα ἐγενήθη ὄρος μέγα καὶ ἐπλήρωσε πᾶσαν τὴν γῆν.

³⁶τοῦτό ἐστι τὸ ἐνύπνιον καὶ τὴν σύγκρισιν αὐτοῦ ἐροῦμεν ἐνώπιον τοῦ βασιλέως.

³⁷σύ, βασιλεῦ, βασιλεὺς βασιλέων, ᾧ ὁ Θεὸς τοῦ οὐρανοῦ βασιλείαν ἰσχυρὰν καὶ κραταιὰν καὶ ἔντιμον ἔδωκεν,

³⁸ἐν παντὶ τόπῳ, ὅπου κατοικοῦσιν οἱ υἱοὶ τῶν ἀνθρώπων, θηρία τε ἁγροῦ καὶ πετεινὰ οὐρανοῦ καὶ ἰχθύας τῆς θαλάσσης ἔδωκεν ἐν τῇ χειρί σου καὶ κατέστησέ σε κύριον πάντων, σὺ εἶ ἡ κεφαλὴ ἡ χρυσῆ.

³⁹καὶ ὀπίσω σου ἀναστήσεται βασιλεία ἑτέρα ἥττων σου καὶ βασιλεία τρίτη, ἥτις ἐστὶν ὁ χαλκός, ἣ κυριεύσει πάσης τῆς γῆς.

⁴⁰καὶ βασιλεία τετάρτη, ἥτις ἔσται ἰσχυρὰ ὡς σίδηρος· ὃν τρόπον ὁ σίδηρος λεπτύνει καὶ δαμάζει πάντα, οὕτως πάντα λεπτυνεῖ καὶ δαμάσει.

⁴¹καὶ ὅτι εἶδες τοὺς πόδας καὶ τοὺς δακτύλους μέρος μέν τι ὀστράκινον μέρος δέ τι σιδηροῦν, βασιλεία διῃρημένη ἔσται, καὶ ἀπὸ τῆς ρίζης τῆς σιδηρᾶς ἔσται ἐν αὐτῇ, ὃν τρόπον εἶδες τὸν σίδηρον ἀναμεμειγμένον τῷ ὀστράκῳ·

⁴²καὶ οἱ δάκτυλοι τῶν ποδῶν μέρος μέν τι σιδηροῦν μέρος δέ τι ὀστράκινον, μέρος τι τῆς βασιλείας ἔσται ἰσχυρὸν καὶ ἀπ’ αὐτῆς ἔσται συντριβόμενον.

⁴³ὅτι εἶδες τὸν σίδηρον ἀναμεμειγμένον τῷ ὀστράκῳ, συμμειγεῖς ἔσονται ἐν σπέρματι ἀνθρώπων καὶ οὐκ ἔσονται προσκολλώμενοι οὗτος μετὰ τούτου, καθὼς ὁ σίδηρος οὐκ ἀναμείγνυται μετὰ τοῦ ὀστράκου.

⁴⁴καὶ ἐν ταῖς ἡμέραις τῶν βασιλέων ἐκείνων ἀναστήσει ὁ Θεὸς τοῦ οὐρανοῦ βασιλείαν, ἥτις εἰς τοὺς αἰῶνας οὐ διαφθαρήσεται, καὶ ἡ βασιλεία αὐτοῦ λαῷ ἑτέρῳ οὐχ ὑπολειφθήσεται· λεπτυνεῖ καὶ λικμήσει πάσας τὰς βασιλείας, καὶ αὐτὴ ἀναστήσεται εἰς τοὺς αἰῶνας.

⁴⁵ὃν τρόπον εἶδες ὅτι ἀπὸ ὄρους ἐτμήθη λίθος ἄνευ χειρῶν καὶ ἐλέπτυνε τὸ ὄστρακον, τὸν σίδηρον, τὸν χαλκόν, τὸν ἄργυρον, τὸν χρυσόν, ὁ Θεὸς ὁ μέγας ἐγνώρισε τῷ βασιλεῖ ἃ δεῖ γενέσθαι μετὰ ταῦτα, καὶ ἀληθινὸν τὸ ἐνύπνιον, καὶ πιστὴ ἡ σύγκρισις αὐτοῦ.

⁴⁶τότε ὁ βασιλεὺς Ναβουχοδονόσορ ἔπεσεν ἐπὶ πρόσωπον καὶ τῷ Δανιὴλ προσεκύνησε καὶ μαναὰ καὶ εὐωδίας εἶπε σπεῖσαι αὐτῷ.

⁴⁷καὶ ἀποκριθεὶς ὁ βασιλεὺς εἶπε τῷ Δανιήλ· ἐπ’ ἀληθείας ὁ Θεὸς ὑμῶν αὐτός ἐστι Θεὸς θεῶν καὶ κύριος τῶν βασιλέων καὶ ἀποκαλύπτων μυστήρια, ὅτι ἠδυνήθης ἀποκαλύψαι τὸ μυστήριον τοῦτο.

⁴⁸καὶ ἐμεγάλυνεν ὁ βασιλεὺς τὸν Δανιὴλ καὶ δόματα μεγάλα καὶ πολλὰ ἔδωκεν αὐτῷ καὶ κατέστησεν αὐτὸν ἐπὶ πάσης χώρας Βαβυλῶνος καὶ ἄρχοντα σατραπῶν ἐπὶ πάντας τοὺς σοφοὺς Βαβυλῶνος.

⁴⁹καὶ Δανιὴλ ᾐτήσατο παρὰ τοῦ βασιλέως, καὶ κατέστησεν ἐπὶ τὰ ἔργα τῆς χώρας Βαβυλῶνος τὸν Σεδράχ, Μισὰχ καὶ ᾿Αβδεναγώ· καὶ Δανιὴλ ἦν ἐν τῇ αὐλῇ τοῦ βασιλέως.

¹In the second year of [his] reign Nabuchodonosor dreamed a dream, and his spirit was amazed, and his sleep departed from him.

²And the king gave orders to call the enchanters, and the magicians, and the sorcerers, and the Chaldeans, to declare to the king his dreams. And they came and stood before the king.

³And the king said to them, I have dreamed, and my spirit was troubled to know the dream.

⁴And the Chaldeans spoke to the king in the Syrian language, [saying], O king, live for ever: do thou tell the dream to thy servants, and we will declare the interpretation.

⁵The king answered the Chaldeans, The thing has departed from me: if ye do not make known to me the dream and the interpretation, ye shall be destroyed, and your houses shall be spoiled.

⁶But if ye make known to me the dream, and the interpretation thereof, ye shall receive of me gifts and presents and much honour: only tell me the dream, and the interpretation thereof.

⁷They answered the second time, and said, Let the king tell the dream to his servants, and we will declare the interpretation.

⁸And the king answered and said, I verily know that ye are trying to gain time, because ye see that the thing has gone from me.

⁹If then ye do not tell me the dream, I know that ye have concerted to utter before me a false and corrupt tale, until the time shall have past: tell me my dream, and I shall know that ye will also declare to me the interpretation thereof.

¹⁰The Chaldeans answered before the king, and said, There is no man upon the earth, who shall be able to make known the king’s matter: forasmuch as no great king or ruler asks such a question of an enchanter, magician, or Chaldean.

¹¹For the question which the king asks is difficult, and there is no one else who shall answer it before the king, but the gods, whose dwelling is not with any flesh.

¹²Then the king in rage and anger commanded to destroy all the wise men of Babylon.

¹³So the decree went forth, and they began to slay the wise men; and they sought Daniel and his fellows to slay [them].

¹⁴Then Daniel answered [with] counsel and prudence to Arioch the captain of the royal guard, who was gone forth to kill the wise men of Babylon; [saying],

¹⁵Chief magistrate of the king, wherefore has the peremptory command proceeded from the king? So Arioch made known the matter to Daniel.

¹⁶And Daniel intreated the king to give him time, and that he might [thus] declare to the king the interpretation of it.17 So Daniel went into his house, and made known the matter to Ananias, and Misael, and Azarias, his friends.

¹⁸And they sought mercies from the God of heaven concerning this mystery; that Daniel and his friends might not perish with the rest of the wise men of Babylon.

¹⁹Then the mystery was revealed to Daniel in a vision of the night; and Daniel blessed the God of heaven, and said,

²⁰May the name of God be blessed from everlasting and to everlasting: for wisdom and understanding are his.

²¹And he changes times and seasons: he appoints kings, and removes [them], giving wisdom to the wise, and prudence to them that have understanding:

²²he reveals deep and secret [matters]; knowing what is in darkness, and the light is with him.

²³I give thanks to thee, and praise [thee], O God of my fathers, for thou has given me wisdom and power, and has made known to me the things which we asked of thee; and thou has made known to me the king’s vision.

²⁴And Daniel came to Arioch, whom the king had appointed to destroy the wise men of Babylon, and said to him; Destroy not the wise men of Babylon, but bring me in before the king, and I will declare the interpretation to the king.

²⁵Then Arioch in haste brought in Daniel before the king, and said to him, I have found a man of the children of the captivity of Judea, who will declare the interpretation to the king.

²⁶And the king answered and said to Daniel, whose name was Baltasar, Canst thou declare to me the dream which I saw, and the interpretation thereof?

²⁷And Daniel answered before the king, and said, The mystery which the king asks [the explanation of] is not [in the power] of the wise men, magicians, enchanters, [or] soothsayers to declare to the king.

²⁸But there is a God in heaven revealing mysteries, and he has made known to king Nabuchodonosor what things must come to pass in the last days. Thy dream, and the visions of thy head upon thy bed, are as follows,

²⁹O king: thy thoughts upon thy bed arose [as to] what must come to pass hereafter: and he that reveals mysteries has made known to thee what must come to pass.

³⁰Moreover, this mystery has not been revealed to me by reason of wisdom which is in me beyond all [others] living, but for the sake of making known the interpretation to the king, that thou mightest know the thoughts of thine heart.

³¹Thou, O king, sawest, and behold an image: that image was great, and the appearance of it excellent, standing before thy face; and the form of it was terrible.

³²[It was] an image, the head of which was of fine gold, its hands and breast and arms of silver, [its] belly and thighs of brass,

³³its legs of iron, its feet, part of iron and part of earthenware.

³⁴Thou sawest until a stone was cut out of a mountain without hands, and it smote the image upon its feet of iron and earthenware, and utterly reduced them to powder.

³⁵Then once for all the earthenware, the iron, the brass, the silver, the gold, were ground to powder, and became as chaff from the summer threshingfloor; and the violence of the wind carried them away, and no place was found for them: and the stone which had smitten the image became a great mountain, and filled all the earth.

³⁶This is the dream; and we will tell the interpretation thereof before the king.

³⁷Thou, O king, art a king of kings, to whom the God of heaven has given a powerful and strong and honourable kingdom,

³⁸in every place where the children of men dwell: and he has given into thine hand the wild beasts of the field, and the birds of the sky and the fish of the sea, and he has made thee lord of all.

³⁹Thou art the head of gold. And after thee shall arise another kingdom inferior to thee, and a third kingdom which is the brass, which shall have dominion over all the earth;

⁴⁰and a fourth kingdom, which shall be strong as iron: as iron beats to powder and subdues all things, so shall it beat to powder and subdue.

⁴¹And whereas thou sawest the feet and the toes, part of earthenware and part of iron, the kingdom shall be divided; yet there shall be in it of the strength of iron, as thou sawest the iron mixed with earthenware.

⁴²And [whereas] the toes of the feet were part of iron and part of earthenware, part of the kingdom shall be strong, and [part] of it shall be broken.

⁴³Whereas thou sawest the iron mixed with earthenware, they shall be mingled with the seed of men: but they shall not cleave together, as the iron does not mix itself with earthenware.

⁴⁴And in the days of those kings the God of heaven shall set up a kingdom which shall never be destroyed: and his kingdom shall not be left to another people, [but] it shall beat to pieces and grind to powder all [other] kingdoms, and it shall stand for ever.

⁴⁵Whereas thou sawest that a stone was cut out of a mountain without hands, and it beat to pieces the earthenware, the iron, the brass, the silver, the gold; the great God has made known to the king what must happen hereafter: and the dream is true, and the interpretation thereof sure.

⁴⁶Then king Nabuchodonosor fell upon his face, and worshipped Daniel, and gave orders to offer to him gifts and incense.

⁴⁷And the king answered and said to Daniel, Of a truth your God is a God of gods, and Lord of kings, who reveals mysteries; for thou has been able to reveal this mystery.

⁴⁸And the king promoted Daniel, and gave him great and abundant gifts, and set him over the whole province of Babylon, and [made him] chief satrap over all the wise men of Babylon.

⁴⁹And Daniel asked of the king, and he appointed Sedrach, Misach, and Abdenago, over the affairs of the province of Babylon: but Daniel was in the king’s palace.